فرهنگ و اندیشه ریاضی

فرهنگ و اندیشه ریاضی

واژه و واژه‌گزینی ریاضی در گذر زمان

نوع مقاله : مقاله ترویجی

نویسنده
دانشگاه علامه طباطبایی، دانشکدهٔ ریاضی، گروه ریاضی
چکیده
در این نوشته‏، پس‌از بحثی در مورد منشاء واژه (نام)، مقولۀ تخصصی واژه‌ و واژه‌گزینی ریاضی و به‌ویژه سیر تحولات واژه‌گزینی را در ریاضیات معاصر‏، از زمان تأسیس دارالفنون تا زمان حاضر مورد توجه قرار می‌دهیم. نیز اصول حاکم بر واژه‌گزینی در ویراست‌های اول و دوم ‎  واژه‌نامۀ ریاضی و آمار  (انجمن ریاضی ایران) را مرور می‌کنیم. در پایان‏، با ذکر دلایلی‏، پیشنهاد می‌کنیم که این واژه‌نامه هر‌چه زودتر به‌صورت برخط در معرض دید کاربران قرار داده ‌شود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


[1]ابوعلی سینا، دانشنامۀ علائی، طبیعیات، به کوشش سید محمد مشکوة، انتشارات دهخدا ، تهران، ۱۳۵۳
[2] باقری، محمد، واژگان ریاضی، چاپ اول، نشر روز، تهران، ۱۳۶۳
[3]بیرونی، ابوریحان، التفهیم، چاپ جلال الدین همائی، تهران، ۱۳۸۶
[4] پژوهشکدۀ آمار، واژه ها و اصطلاحات آماری، مرکز آمار ایران، تهران، ۱۳۸۲
[5]توماس، جورج، حساب دیفرانسیل و انتگرال، ترجمۀ علی اکبر جعفریان و ابوالقاسم میامئی، دانشگاه شریف،
  تهران، ۱۳۵۹
[6] جلوداری ممقانی، محمد، توابع چندمتغیره و مشتقات جزیی، دانشگاه آزاد ایران، تهران، ۱۳۵۸
[7] حاکمی، اسماعیل، تحلیل نثر فارسی ابوریحان بیرونیو برخی از فوائد لغوی التفهیم، مجلۀ دانشکدۀ ادبیات و علوم 
.انسانی دانشگاه تهران 160(۱۳۸۰)، ۲۱-۳۲
[8] حمیدزی، راحله، ساختار واژگانی التفهیم و دانش نامه، علم زبان،  4(۱۳۹۵)، ۲۷-۵۸.
[9] زرشناس، زهره، پزشکی در ایران باستان، فصل نامۀ تاریخ پزشکی، . 1 (۱۳۸۸)، ۱۱-۳۵
[10] زرنیخی، ابوالفضل، ضرورت های علمی واژه سازی در زبان فارسی: بررسی موردی اصطلاحات زبان فیزیک، مرکزنشر دانشگاهی، تهران، ۱۳۸۷
[11] شورای علمی ریاضی، واژه نامۀ ریاضی، بنیاد دانشنامۀ بزرگ فارسی، تهران، ۱۳87
[12]صدیق، عیسی، یادگار عمر، ج ۲، چاپ دوم، انتشارات دهخدا، تهران، ۱۳54
[13] ضمیمۀ بولتن انجمن ریاضی ایران، انجمن ریاضی ایران، ۱352
[14] عطاریان، رضا؛ بنی رضی، سعیده، انگیخته آموزی اصطلاحات علمی و ضرورت اصطلاح آموزهای تحلیلی، مجلۀ
زیست شناسی ایران، 4 (1398)، ۲۵-۳۶
[15] فرانسون، الیزابت، فرهنگ سه زبانۀ فرانسه، فارسی، انگلیسی، دانشگاه شریف، تهران، ۱347
[16]فروغی، محمد علی، سیر حکمت در اروپا، تصحیح و تحشیۀ امیر جلال الدین اعلم، نیلوفر، تهران، ۱۳۹۵
[17]فرهنگستان ایران، واژه های نو، پذیرفته شده تا ۱۳۱۹ در فرهنگستان ایران، فرهنگستان ایران، تهران، بی تا.
[18]فهرست انتشارات، مرکز نشر دانشگاهی، تهران، ۱
[19]کارناپ، ردولف، منطق صورت گرای ریاضیات، ترجمۀ حمید کاظمی، بولتن انجمن ریاضی ایران، ۱۰ (۱۳۵۷)، ۲۰-۴۵
[20]کاظمی، سیامک، واژه نامۀ ریاضی و آمار، نشر ریاضی، 1(1367)،۷۱-۷۳
[21]کاظمی، سیامک، برخی از قاعده های نگارش متن های ریاضی، نشر ریاضی، ۳ (۱۳۶۹)، ۱۴۷-۱۴۹
[22]کافی، علی، بررسی واژه های ریاضی فرهنگستان اول، نشر دانش، ۵۵ (۱۳۶۸)، ۲۹-۳۳
[23]کتاب های ریاضی دانشگاهی، گذشته، حال، و آینده، نشر ریاضی، 2(1368)، ۸۰-۸۹
[24]گروه ریاضی جهاد دانشگاه شریف، واژه نامۀ ریاضی، چاپ اول، انتشارات علوم و فنون، تهران، ۱363
[25]للهی، کاظم، در آمدی بر منطق و مجموعه ها، انتشارات دانشگاه سپاهیان انقلاب، تهران، ۱354
[26]مصاحب، غلامحسین، آنالیز ریاضی، ج ۱، قسمت اول، انتشارات فرانکلین، تهران، ۱۳۴۸
[27]مک گروهیل، فرهنگ ریاضیات مک گروهیل، ترجمۀ سیامک کاظمی، انتشارات دانشیار، تهران، ۱385
[28]منصوری، رضا، واژه گزینی در ایران و جهان، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، تهران، ۱۳۹۰
[29]موسوی، سید امیر سادات، ،میرزا عبدالغفار نجم الدوله میراث علمی، 4(1394)،۹۵-۱۱۷
[30]میرنیا، میرکمال، گزیده ای از واژگان ریاضی، چاپ اول، انتشارات دانشگاه تبریز، تبریز، ۱۳۸۵
[31]میلنر، جان، توپولوژی از دیدگاه حساب دیفرانسیل، ترجمۀ سیاوش شهشهانی، دانشگاه شریف، تهران، ۱۳۵۹
[32]نمساوی، اگوست کرشیش، فیزیکنمساوی، ترجمۀ میرزازکی علی آبادی، به تصحیح و کوششمهرناز طلوع شمس،
 هوشنگ شریف زاده، آرمه زرسازی، مرکز نشر دانشگاهی، تهران، ۱۳۸۲
[33]واژه نامۀ انگلیسی−فارسی، اصطلاح های ریاضی، دانشگاه آزاد ایران، تهران، ۱۳۵۶
[34]واژه نامۀ فیزیک، مرکز نشر دانشگاهی، تهران، ۱۳
[35]وصال، منوچهر، آنالیز ریاضی، چاپ دوم، انتشارات دهخدا، تهران، ۱346
[36]  هزار واژۀ ریاضی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، تهران‏، ‎1395‎.
[37] lyanaga, Sh., Kawada, Y., Encyclopedic Dictionary of Mathematics, Mathematical Society of Japan‎, ‎MIT Press, ‎Massachusetts, 1980.
 

  • تاریخ دریافت 02 آبان 1401
  • تاریخ پذیرش 29 آذر 1401
  • تاریخ انتشار 01 مرداد 1403