فرهنگ و اندیشه ریاضی

فرهنگ و اندیشه ریاضی

برخی از باورهای رایج دربارۀ ریاضی

نوع مقاله : مقاله ترویجی

نویسندگان
1 ادارهٔ کل آموزش و پرورش استان چهارمحال و بختیاری؛ و دانشگاه تربیت دبیر شهید رجائی، گروه ریاضی
2 دانشگاه تربیت دبیر شهید رجائی، گروه ریاضی
چکیده
عملکرد ریاضی دانش‌آموزان تحت تأثیر عوامل شناختی و عاطفیِ بسیاری قرار دارد. یکی از این عوامل که در بین دو حوزۀ شناختی و عاطفی واقع است، باورهای ریاضی دانش‌آموزان است که به دو دستۀ باورهای آگاهانه و باورهای ناخودآگاهانه تقسیم می‌شوند و می‌توانند فرآیند یاددهی-یادگیری ریاضی را تسهیل و یا مختل نمایند. مثلاً دیدگاه فرد مبنی بر اینکه ریاضی حفظی یا درک‌کردنی است، بر میزان تلاش او برای یادگیری ریاضی مؤثر است. به‌علت اهمیت باورها، در پژوهش‌های متعدد به بررسی و شناسایی آنها پرداخته شده است. هدف مطالعۀ حاضر، این است که بر اساس پژوهش‌های مرتبط، به شناساییِ برخی از باورهای ریاضی افراد بپردازد. نتایج این پژوهش‌ها نشان می‌دهد که بعضی دانش‌آموزان باور دارند که ریاضیات جزو نیازهای بشریت است. برخی دیگر معتقدند که تنها نوابغ قادر به استدلال و درک مفاهیم ریاضی هستند و فراگیران عادی، مطالب را بدون استدلال به یاد می‌سپارند و یا اعتقاد دارند که برای حل هر مسئلۀ ریاضی، یک قاعده وجود دارد. همچنین تعدادی نیز باورهایی منفی‌ نسبت به ریاضی دارند که از جمله می‌توان به دشوار، آزاردهنده و کسالت‌آور بودنِ ریاضیات اشاره کرد. شناخت این باورها می‌تواند برنامه‌ریزان آموزشی و مدرّسان را در مسیر انتخاب رویکرد مناسب در فرآیند یاددهی-یادگیری ریاضی هدایت نماید.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


[۱] احمدی، فاطمه، بررسی تأثیر به‌کارگیریِ نقشه‌های مفهومی به‌عنوان ابزای در فرآیند یاددهی‑یادگیری روی پیشرفت تحصیلی و باورهای ریاضی‌ دانشآموزان پایۀ دوم متوسطه رشته تجربی، پایان نامۀ کارشناسی ارشد آموزش ریاضی، دانشگاه تر بیت دبیر شهید رجائی، تهران، ۱۳۸۸.
[۲] بیک، فرزانه و فرهاد حسین‌زاده لطفی و دیگران، بررسی باور دانش‌آموزان دربارۀ کارِ گروهی برای حل مسئلۀ ریاضی، تحقیق در عملیات و کاربردهای آن، ۲۲ (۱۳۸۸)، ۳۵-۵۰.
[٣] حسام، عبدالله، باورها در آموزش ریاضى، رشد اموزش رباضى، ١٠٦ (١٣٩٥)، ٤-١٥.
[۴] رکاب اسلامی‌زاده، سجاد و فرزانه نوروزی لرکی و دیگران، تدریس به روش حل مسئله بر اساس نظریۀ شونفیلد و سنجش میزان اثربخشی آن، فناوری آموزش، ۶ (۱۳۹۱)، شمارۀ ۴، ۲۷۷-۲۸۵.
[۵] سلیمیان، فاطمه و ابراهیم ریحانی و دیگران، بررسی تأثیر رویکرد آموزشی مبتنی بر مسئلۀ بازپاسخ بر توانایی حل مسئله در دانش‌آموزان پایۀ هفتم، پژوهشهای آموزش و یادگیری، ۱۶ (۱۳۹۸)، شمارۀ ۲، ۱۳-۲۷.
[۶] شعبانی، مصطفی، بررسی باورهای دانش‌آموزان مقاطع متوسطه در بارۀ ر یاضی، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد آموزش ریاضی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجائی، تهران، ۱۴۰۰.
[۷] لیکاف، جرج؛ جانسون، مارک، استعاره‌هایی که با آنها زندگی میکنیم، ترجمۀ هاجر آقاابراهیمی، نشر علم، تهران، ۱۴۰۱.
[۸] یعقوبیان، محمدحسن؛ پورحسن، قاسم، تحلیل و بررسی چیستی باور، معرفت فلسفی، ۶۵ (۱۳۹۸)، ۹۹-۱۱۲.
[9]    Awofala, A. O., Sopekan, O. S., Early-years future teachers’ mathematical beliefs as determinants of performance in primary mathematics, Journal of Research and Advances in Mathematics Education, 5 (2020), no. 1, 54-68.
[10]    Bakar, S. A., Ayub, A. F. M., Gopal, K., Salim, N. R., The influence of students’ beliefs on mathematical problem solving towards mathematics achievement among Malaysian matriculation students, Universal Journal of Educational Research, 7 (2019), no. 10, 2243-2247.
[11]    Can, A. A., İlkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin matematik problemi çözmeye ilişkin algılarının metaforlar yoluyla analizi, Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi [Uşak University Journal of Educational Research], 7 (2021), no. 1, 103-118.
[12]    Chan, K. K., Reynolds, B. L., Metaphoric beliefs of students engaged in dynamic mathematics lessons, EURASIA Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 18 (2022), no. 10, em2169.
[13]    Desai, S., Kurtz, B., Safi, F., Mathematics heritage project: An exploration empowering students’ mathematical identities, J. Humanist. Math., 11 (2021), no. 2, 106-122.
[14]    Ertem Akbaş, E., Cancan, M., Metaphors formed by 6th and 7th grade students regarding the difficulties they experienced in the process of learning the subject of circle, International Online Journal of Education and Teaching, 7 (2020), no. 3, 1054-1075.
[15]    González, G., A Geometry teacher’s use of a metaphor in relation to a prototypical image to help students remember a set of theorems, J. Math. Behav., 32 (2013), no. 3, 397-414.
[16]    Habók, A., Magyar, A., Németh, M. B., Csapó, B., Motivation and self-related beliefs as predictors of academic achievement in reading and mathematics: Structural equation models of longitudinal data, International Journal of Educational Research, 103 (2020), 101634.
[17]    Hakim, A. R., Dewi, M. L., Zamrudy, W., Dewajani, H., Ro’isatin, U. A., How student beliefs related to mathematics are influenced by students’ past experiences, Technium, 43 (2023), 97-101.
[18]    Hidayatullah, A., Csíkos, C., Mathematics related belief system and word problem-solving in the Indonesian context, EURASIA Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 18 (2022), no. 4, em2094.
[19]    Horzum, T., Yildirim, G., High school students’ metaphors about geometry, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi [Mehmet Akif Ersoy University Journal of Education Faculty], 40 (2016), 357-374.
[20]    Latterell, C. M., Wilson, J. L., Metaphors and mathematical identity: Math is like a Tornado in Kansas, J. Humanist. Math., 7 (2017), no. 1, 46-61.
[21]    Maasepp, B., Bobis, J., Prospective primary teachers’ beliefs about mathematics, Math. Teach. Educ. Dev., 16 (2014), no. 2, 89-107.
[22]    Markovits, Z., Forgasz, H., “Mathematics is like a lion”: Elementary students’ beliefs about mathematics, Educ. Stud. Math., 9 (2017), no. 1, 49-64.
[23]    McIntosh, R., Jarret, D., Teaching Mathematical Problem Solving: Implementing the Vision, NWREL, Mathematics and Science Education Center, New York, 2000.
[24]    Morali, S., Uğurel, I., Koçyiğit, S., Matematik öğretmen adaylarının matematik ve onun doğasına ilişkin metaforik algıları ve zihinsel imgeleri, Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi [Western Anatolia Journal of Educational Sciences], 13 (2022), no. 1, 27–51.
[25]    Ozturk, T., Guven, B., Evaluating students’ beliefs in problem solving process: A case study, EURASIA Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 12 (2016), no. 3, 411-429.
[26]    Pehkonen, E., Pupils’ View of Mathematics: Initial Report for an International Comparison Project, Research Report 152, University of Helsinki, Department of Teacher Education, Helsinki, 1995.
[27]    Philipp, R. A., Mathematics teachers’ beliefs and affect, in Second Handbook of Research on Mathematics Teaching and Learning, F. K. Lester, ed., National Council of Teachers of Mathematics, Reston, VA, 2007, 257-315.
[28]    Prendergast, M., Breen, C., Bray, A., Faulkner, F., Carroll, B., Quinn, D., Carr, M., Investigating secondary students beliefs about mathematical problem-solving, Int. J. Math. Educ. Sci. Technol., 49 (2018), no. 8, 1203-1218.
[29]    Schinck, A. G., Neale Jr, H. W., Pugalee, D. K., Cifarelli, V. V., Using metaphors to unpack student beliefs about mathematics, Sch. Sci. Math., 108 (2008), no. 7, 326-333.
[30]    Schonfeld, A. H., Students’ beliefs about mathematics and their effect on mathematical performance: A questionnaire analysis, in Annual Meeting of the American Educational Research Association, Chicago, 1985.
[31]    Schoenfeld, A. H., Learning to think mathematically: Problem solving, metacognition, and sense making in mathematics, Journal of Education, 196 (2016), no. 2, 1-38.
[32]    Syamsuri, S., Bahtiar, R., Determining the relationship between 11th students’ attitude towards mathematics and their achievement in mathematics, Technium, 39 (2023), 148-154.
[33]    Twohill, A., NicMhuirí, S., Harbison, L., Karakolidis, A., Primary preservice teachers’ mathematics teaching efficacy beliefs: The role played by mathematics attainment, educational level, preparedness to teach, and gender, Int. J. Sci. Math. Educ., 21 (2023), no. 2, 601-622.
[34]    Yin, H., Shi, L., Tam, W. W. Y., Lu, G., Linking university mathematics classroom environments to student achievement: The mediation of mathematics beliefs, Stud. Educ. Eval., 66 (2020), 100905.

  • تاریخ دریافت 04 شهریور 1402
  • تاریخ بازنگری 08 آبان 1402
  • تاریخ پذیرش 08 آبان 1402
  • تاریخ انتشار 01 خرداد 1404